Ken uzelf…en anderen

Het staat op de tempel van Apollo in Delphi. ‘Ken Uzelf’. Ook Socrates had het hierover. Met zijn uitspraak ‘zelfkennis is de eerste stap naar alle wijsheid’ zegt hij eigenlijk exact hetzelfde. Zo zijn het wederom de oude Grieken die mij ertoe verleiden om iets op papier te zetten. Mooie citaten die houvast kunnen bieden. Of richting geven. Iets wat het mij al vele jaren doet.

Maar de laatste tijd spoken er andere gedachten door mijn hoofd. Je kan het omschrijven als wat er mis is met deze maatschappij. Met onze wereld. Je zou het ook kunnen zien als iets waar we de wereld een stukje beter mee kunnen maken. Vooral de wereld direct om je heen, maar je weet niet hoe ver dat kan reiken. Je weet wel, het verhaal van de vlinder en de tornado.

Het is algemeen wel geaccepteerd dat de technologische ontwikkelingen ervoor hebben gezorgd dat we een andere manier van communiceren hebben met elkaar. Niet beter, niet slechter. Anders. Het is namelijk zowel een uitkomst aan de ene kant, de kant waarbij je beter contact kunt houden met vrienden en familie die verder weg wonen. De kant waarbij je mensen over de hele wereld leert kennen en ideeen kan uitwisselen. Aan de andere kant een manier om het persoonlijke contact met mensen in je directe omgeving van mindere kwaliteit te laten zijn. Berichten missen de menselijke touch. Men wordt niet meer aangesproken op asociaal (digitaal) gedrag. Waar dit wel wordt gedaan voelen mensen zich niet aangesproken. Ze verschuilen zich achter een account.

Dit brengt mij bij een onderzoek dat volgens mij hiermee te maken heeft, of kan hebben. Het onderzoek van Arthur Aron over de 36 vragen, waar onbekenden verliefd kunnen worden door elkaar 36 vragen te stellen. Nu komen we pas echt bij de kern. De combinatie van het onderzoek en de digitale wereld. Wat maakt dat 36 vragen zo’n effect hebben en hoe kunnen we dat gebruiken om jouw directe omgeving te veranderen. Het onderzoek doet volgens mij niets meer dan de menselijke kant laten zien van iemand anders. Hoogtepunten, dieptepunten, meningen over bepaalde zaken. Angst en hoop van mensen. Ik ben er van overtuigd dat het luisteren naar al deze dingen bij iemand anders ervoor zorgt dat je oordeel weg is. Je bekijkt iemand zonder in alle oprechtheid. Een pure vorm van menselijke interactie. Het wegnemen van een (voor)oordeel bij jezelf is 1 van de moeilijkste dingen om te doen. Lukt het je, valt ineens heel veel weg. Er is geen goed of slecht, mooi of lelijk, grappig of saai. Je plaatst iemand niet meer in een hokje, je laat iemand mens zijn. Voor mij is dat een doel dat ik nastreef. Ervoor te zorgen dat ik iedereen als mens zie. Dat er zelfs onbewust geen oordeel is. Als ik in mijn omgeving kijk is dat een bijzonder zeldzame kwaliteit. Slechts een enkeling geeft dat gevoel dat ze volledig open staan en niet oordelen of veroordelen. Geen meetlat waar je tegenaan wordt gehouden. Niet een norm waar je aan moet voldoen. Je bent gewoon wie je bent.

Daar ben ik helaas nog ver van verwijderd. Maar dat ik dat weet van mezelf is de eerste stap. Ik ken mezelf daarin al een klein beetje. Nu nog anderen kennen. Om zonder oordeel in het leven te staan

Verlichting

Soms zie of hoor ik bepaalde dingen die mijn gedachten op gang brengen. Als ik tijd daarvoor heb vind ik het heerlijk om deze gedachten te laten gaan en gewoon te zien waar ze uitkomen. Zoals laatst tijdens het lezen van een boek. Simon Sinek heeft het in zijn boek Start With Why over de vertroebelde visie die mensen hebben. De onjuiste conclusies die voortvloeien uit een in beginsel al verkeerde aanname. Dat is waar mijn gedachten vertrokken…

Ik ben al tijden gefascineerd door de ongelooflijke zelfverzekerdheid waarmee mensen hun mening kunnen brengen als een feit. Deels omdat ze daadwerkelijk geloven dat ze gelijk hebben. Daarnaast vermoed ik dat het ook komt omdat ze dat ergens in hun leven hebben aangeleerd. Dat ze hebben gezien dat het bij anderen een effectieve tool is. Daartegenover staat mijn eigen altijd aanwezige twijfel. Dan heb ik het bij tijd en wijle echt over diep gegronde twijfel over werkelijk alles. Kan best destructief zijn. Kan ook heel relativerend werken.
Deze Descartiaanse twijfel bracht mij direct bij Socrates. Met een uitspraak waar ik dagelijks aan denk: het enige dat ik weet is dat ik niets weet. Waar het niet weten in eerste instantie leidt tot het in twijfel trekken van het hele bestaan met alles erop en eraan, komt daarna het inzicht. Zowel Socrates als Descartes hebben dit ervaren. Waar Socrates ondervond dat hij wist dat hij niets wist, zei Descartes dat hij wist dat hij twijfelde. Beiden hebben de stap voorbij de twijfel gevonden, de verlichting.

Althans mijn recente ervaringen en gedachtes zeggen mij dat het zo is. Aangezien ik op precies hetzelfde uitkom, namelijk dat de stap na de twijfel het accepteren is van het niet weten. Socrates zet deze acceptatie om in het enige weten dat hij heeft. Niets. Niet meer dan een acceptatie van zijn twijfel.
Bij Descartes leidt het accepteren van de twijfel tot een verklaring voor zijn essentie, vertaald in de bekende woorden Cogito Ergo Sum. Ik denk dus ik ben. Ook hier is het een acceptatie van de twijfel. Door dit te aanvaarden ontstaat er een zekerheid voor je.

Ik twijfel nog steeds dagelijks. Het enige dat is veranderd is dat ik mezelf toesta dat ik twijfel. Ik mag twijfelen van mezelf, zonder dat ik daar een waarde oordeel aangeef. Ik heb de twijfel geaccepteerd en ervaar verlichting op meerdere manieren

© 2018 Wibout van der Weide

Thema gemaakt door Anders NorenBoven ↑